فصل بارش کیش

طبیعت زیبای کیش

کيش همانند ديگر جزاير خليج فارس – به ويژه جزاير تنگه هرمز – در نوار باريکی از سرزمين رویش های خاص گرمسيری نيمکره شمالی، با عرض کم جغرافيائی، بين فلات ايران (در شمال) و صحرای عربستان سعودی (در جنوب) واقع است. به جز ويژگی های خاص جغرافيائی و اقليمی محلی، اين جزيره نير همانند ديگر جزاير نزديک خود نظير فارور، هندورابی، شتوار، لاوان و حتی قشم در سلطه شرايط حاکم اقليم نيمه استوائی اين نوار رويشی قرار دارد. براساس تقسيم بندی اقليم های حياتی که در آن اقليم حسب تأثير عواملی توأم از بارش و دما، يعنی نسبت ميزان بارندگی به ميلی متر به درجه حرارت در طول سال معين می شود و اگر ميزان بارش از دو برابر درجه ی حرارت کم تر باشد آن اقليم خشک به حساب می آيد، کيش در منطقه ای بسيار خشک قرار دارد و شرايط اقليمی آن در کل خشک و نیمه استوائی است. ميانگين بارندگی بيست ساله کيش طبق آمار 190 ميلی متر ( 65% در زمستان، 28% پاييز، 14% در تابستان)- نشريه ديروز و امروز کيش- و ميانگين دمای ساليانه آن 6/26 درجه ی سانتي گراد ذکر شده است.

nature-kish

وضع رطوبت نسبی جو و ضريب ميزان شرايط اقليمی حاکم بر کيش، آب و هوای آن را بحری ساخته  است . به جز ايام فصول سرد، بقيه  ايام سال رطوبت آن بالای 60 درصد است. در ماه های آبان تا ارديبهشت هوای کيش ملايم و نوسان حرارت آن بین 18 – 25  درجه سانتی گراد است. آمارهای موجود در آرشيوهای سازمان منطقه ی آزاد کیش حاکی از هوای بسيار گرم، تا گرم معتدل و همراه با رطوبت نسبی زياد و گاه باران هائی با شدت متغير و غالباً کم دوام در برخی از ایام سال است. ساعات آفتابی جزيره کیش بيشترين ساعات آفتابی منطقه – به جز سواحل نواحی جنوب شرقی و يا چند جزيره ديگر خليج فارس – يعنی حدود 3100 ساعت در سال است.
کيش در طبقه بندی معمول اقليم شناختی  و حسب عوامل و عناصر اقليمی، به ويژه واقع بودن در مجاورت رأس السرطان و معرض سیستم پرفشار هوای حریم حاره ای و داشتن ویژگی هائی از موقعیت محلی که در آب های گرم و کم عمق خلیج فارس و تأثیر شرایط اقلیمی آن قرار دارد طبیعتاً گرم است. و، همیشه و یا در بیش تر ایام سال هوائی شرجی دارد.
بارش های کیش معمولاً در ماههای آذر و اسفند صورت می گیرد. بارش های آذرماه تقریباً نا منظم و شدت متغیر دارد. اما بارش های اسفندماه منظم، وضعی نسبتاً ثابت و دارای میانگینی در حدود 31 میلی متر است. برآوردهای نسبی، چند ساله نشان می دهد آغاز فصل بارش معمولاً آبان ماه و پایان بارندگی تقریباً اردیبهشت ماه است و ایام بارندگی آن در مجموع چند ساعت است و در چند روز صورت می گیرد.
عامل عمده بارش های فصلی کیش وعلت پراکندگی و زمان وقوع آن، مربوط به ورود توده های هوا روی آب های خلیج فارس است. بارش های منطقه ای خلیج فارس عمدتاً معلول مراکز پرفشار جریان سیستم های مرطوب جنوبی (سودانی) و مراکز کم فشار سیستم های مدیترانه ای و جریان های مرطوب مرتبط با اقیانوس هند و بالاخره متأثر از رژیم بارندگی موسمی  است. بنابراین ایام بارش کیش با فصول سرد و عدم بارش با فصول گرم یعنی تابستان آن انطباق کامل دارد…

nature-kish#2

آز آنجا که جزیره ی کیش در نوار رویشی حریم حاره ای قرار دارد. طبیعتاً نفوذ گاه به گاه جریان های فصلی اقیانوس هند به آن به ویژه در مرداد ماه – که اوج فعالیت این جریان ها است هرازگاه دارای بارش های اتفاقی پراکنده و سریع و کوتاه تابستانه به صورت رگبارهای شدید است. مقدار نزولات تابستانه کیش گاه ازتمامی مقدار بارش سالیانه آن بیش تر و معمولاً سیل آسا است. علت اصلی بارش ها  و نزولات صعودی میدهد، باشد.
مقدار بارش سالیانه نسبت بر میزان تبخیر سالیانه همیشه معرف اوضاع اقلیمی هر ناحیه است و اگر حداقل مقدار تبخیر یک ناحیه بیش از 10 برابر نزولات آن باشد (مانند صحاری و یا غالب بخش های مرکزی ایران) آن اقلیم خشک، گرم و بری است. اما کیش با آن که طبق آمار، دارای میانگین متوسط میزان بارش سالیانه حدود 190 میلی متر است و تبخیر سالیانه آن در حدود 1650 میلی متر، یعنی بیش از 9 برابر بارش می باشد و باید آب وهوای ابری داشته باشد، ولی به علت موقعیت محلی یعنی واقع بودن در بخش آب های کم عمق و گرم خلیج فارس با رطوبت بالای نزدیک به حد اشباع (در اسفند 50 -55، در مرداد حدود 60 درصد) که باعث شرجی بودن هوای آن در بیش تر ایام سال می شود اقلیم و آب و هوای بحری دارد.

پوشش گیاهی کیش

موقعیت جغرافیائی کیش در سواحل جنوبی ایران، نوار باریکی از سرزمین رویش های خشک و گرمسیری دنیا است. اوضاع خاص جغرافیای اقلیمی جزیره که در آب های گرم و کم عمق دریا در تنگه هرمز قرار دارد موجب وضع خاص فقر پوشش گیاهی جزیره است. میزان بارش کم و تبخیر چندین برابر بارش سالانه و گرمای پایای بالا، در بیش تر ایام و ماه های سال، اقلیم جزیره را خشک، نیمه بیابانی و بیابانی نموده است. نبود عارضه های توپوگرافی، لایه نازک خاک کشیده بر بستر سخت مرجانی گستره جزیره، خشکی و گرما، شاخصه های اصلی خطوط الگوی فقر رویش های جزیره اند.
پوشش سبز جزیره شامل دو گروه از گیاهان علفی یکساله  چند ساله و گیاهان نیمه چوبی، و چوبی است. خزان گیاهان جزیره در آغاز فصل گرم و خشک تابستان شروع می شود.
رویش های علفی جزیره معمولاً در اواخر مهرماه و نیمه آبان به تدریج ظاهر شده، موجب سیمای سبز زمین های خشک و خاکستری و سوخته در آفتاب تابستانی جزیره می شود.

رویش های جزیره با آغاز فروردین و اردیبهشت کم کم خشکیده، زمینه ای زرد و خاکستری از آن ها در گستره جزیره باقی می ماند. در بین این زمینه غالباً لکه های سبزو سبزنقره ای علف های پایا در طول تابستان، تا آغاز پاییز دیده می شود.
برخی از علف های یک ساله جزیره عبارتند از انواع گندمی ها، همیشه بهار، سیزاب، شبوها، چنگ مریم، یونجه ها، شنبلیله های وحشی، فرفیون ها، شمعدانی ها، تاتوره، آفتاب پرست، ترشک، بارهنگ ها و غیره.
علفی های چند ساله عبارتند از شمار بسیاری از گندمی ها، پیچک ها، سلمه ترهها، گیاهان تیره جعفری، گون ها، جگن ها، آبوتیلون، چرخوها، یونجه زرد، انواع پروانه آساها، شوره ها و غیره.
درختچه های کوتاه و بوته مانند جزیره شامل :  گرگ تیغ، اوکرادنوس، افدرا، نیل، برخی از کنف ها، برخی از سلمه تره ها، شوره ها، گزها و برخی دیگر است. درختان غالب بومی و طبیعی جزیره شامل کهور و بومی، کنار، گزهای تقریباً بلند، انجیر بنگالی که از قدیم کاشته شده اند و تقریباً حالت بومی دارند، کرت و برخی از آکاسیاهای دیگر که همراه با کهور پاکستانی و اوکالیپتوس، نخل، نارگیل، گاروم زنگی، سه پستان و دیگر درختان کاشته شده اند.
گیاهان علفی پایا – در پناه سایه نخل ها و درختان دیگر باه ها که آبیاری می شوند و زمین دارای رطوبت کافی است تا آخر فصل رویش باقی مانده در پای نخلستان ها پوشش قابل ملاحظه ای را به وجود می آورند.
در تابستان که گرما و خشکی بسیار شدید است، به ویژه در خشک سالی ها، علاوه بر بوته های پایا، درختان و درختچه های جزیره نیز معمولاً بخش های سبزهوائی خود را از دست داده به ظاهر خشک و خاکستری به نظر می رسند. در اواخر آذرماه به ویژه پس از بارش های معمول این ماه، جوانه های سبز در بخش پائینی وخشک شده سال قبل بوته ها آغاز به رویش کرده، به زودی بوته ها دارای انبوهی از شاخه های خشک و سبز می شوند. با رویش علف های یکساله در سطح جزیره یکباره طبیعت بهاری جزیره نیز سبز و بهاری است. درسال های کم باران که غالباً نیز فراوان پیش می آید، در خشکی و گرمای بالای جزیره، بخش های هوائی علفی های چند ساله و حتی درختچه ها و درختان بر اثر تقلیل جوانه های احیاء کننده خشک به نظر می رسند و از آن جا که بخش اصلی رویش جزیره را همین علفی های پایا و بوته های نیمه چوبی تشکیل می دهند، جزیره در بیش تر سال ها دارای پوششی یا سیمای خاکستری است.